Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var? (Benim İzmir’den bakınca zihnimde oluşan efsane yolculuk)
İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak coğrafya konularına yaklaşımım genelde “Ege’de deniz var mı, kışın üşür müyüz, midye dolma kaç lira olmuş” seviyesinde. Ama bazen hayat insanı öyle bir noktaya getiriyor ki, “Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var?” sorusu bir anda beyninin orta yerine düşüyor. Üstelik düşüş öyle sessiz de değil; sanki iç sesim bağırarak geliyor:
“EVLAT, SEN HARİTAYI SADECE SAHİL ŞERİDİ SANMIŞTIN DEĞİL Mİ?”
O an başlıyor zihinsel panik ama aynı zamanda eğlenceli bir keşif. Çünkü Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi, sandığımızdan çok daha renkli, çok daha karakterli ve kesinlikle “tek bakışta geçilecek bir yer” değil.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin genel havası
Önce şunu kabul edelim: Ben İzmir’de büyümüş biri olarak “güneş” kavramını bile filtreli fotoğraf gibi algılıyorum. Ama Güneydoğu Anadolu deyince olay bambaşka.
Sanki bölge şöyle bir karakter yazmış:
“Ben sadece coğrafya değilim, aynı zamanda kültür, tarih ve bolca ‘hikâye anlatma garantili yaşam’ım.”
Ve en önemlisi, bu bölgeyi anlamanın ilk adımı şu soruyu çözmek:
Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var?
Cevap aslında net ama benim zihnimde ilk başta “acaba hepsi aynı şehir mi?” gibi komik bir karışıklık yaşanıyor.
Hayır değil. Ve şimdi birlikte hem öğreniyoruz hem de biraz gülüyoruz.
Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var? İşte liste (ama sıkıcı değil)
Bu bölgede toplam 9 il var:
Adıyaman
Batman
Diyarbakır
Gaziantep
Kilis
Mardin
Siirt
Şanlıurfa
Şırnak
Şimdi bu listeyi okuyunca normal biri “hmm tamam” der geçer. Ben ise şöyle düşünüyorum:
“Bu isimler neden bir dizi karakteri gibi hissettiriyor?”
Gerçekten de her biri ayrı bir kişilik gibi. Mesela:
Diyarbakır: ciddi abi
Diyarbakır’ı kafamda hep “ağır abi” gibi düşünüyorum. Sessiz konuşur ama söylediği her cümle 3 saat düşünülür.
Bir gün hayal ediyorum, Diyarbakır bana diyor ki:
“Evlat, hayat hızlı değil anlamlı yaşanır.”
Ben de:
“Abi ben İzmir’de beach kafede latte içerek varoluş krizine giriyorum zaten…”
Gaziantep: mutfak şefi + iş insanı + motivasyon konuşmacısı
Gaziantep’i anlatmak zor. Çünkü tek bir şeye indirgemek imkânsız. Yemek desen ayrı dünya, ticaret desen ayrı enerji.
Ben oraya gitsem ilk gün şu olur:
“Bir baklava yiyeyim hafiflerim.”
Üç saat sonra:
“Ben neden 7 tepsi yedim ve hayatımı sorguluyorum?”
Gaziantep bana bakar:
“Bu daha başlangıç.”
Şanlıurfa: hikâye anlatıcısı
Şanlıurfa sanki sürekli sana geçmişi anlatmak istiyor.
Benim kafamda Urfa şöyle konuşuyor:
“Balıklıgöl’ü gördün mü? Peki ya Nemrut’a çıktın mı? Tarih seni çağırıyor…”
Ben:
“Abi ben sadece markete çıkmıştım…”
Mardin: Instagram filtresi olmayan ama zaten filtreli gibi duran şehir
Mardin’i ilk gördüğümde iç sesim şunu dedi:
“Bu gerçek mi yoksa HD sinematik mod mu?”
Taş evler, manzara, o atmosfer… İzmir’de filtre açarak yapmaya çalıştığımız şeyi Mardin direkt fabrika çıkışı veriyor.
Benim orada kaybolmam 3 dakika sürer:
“Ben buradaydım… ama artık nerede olduğumu bilmiyorum…”
Batman: kahraman değil şehir olan Batman
İlk kez “Batman”i duyduğumda çocukken ciddi ciddi Batman filmiyle bağlantılı sanıyordum.
Sonra öğrendim ki:
“Hayır kardeşim, burada süper kahraman yok ama gayet gerçek bir şehir var.”
Ve bu bilgi beynimde küçük bir yazılım hatası oluşturdu.
Adıyaman: sakin ama derin
Adıyaman bana hep “az konuşan ama çok şey bilen arkadaş” gibi geliyor.
Yanına oturuyorsun, fazla konuşmuyor ama bir anda hayat dersi veriyor.
Ben:
“Hayat neden bu kadar karmaşık?”
Adıyaman:
“Sen karmaşık düşünüyorsun.”
Bitti. Konu kapandı.
Siirt: underrated karakter
Siirt sanki her listede “unutulmasın diye eklenmiş ama aslında gizli başrol” gibi.
Ben:
“Siirt neyiyle meşhur?”
Google:
“Çok şey.”
Ben:
“Tamam, ben bunu araştırmaya korktum.”
Kilis: küçük ama etkili
Kilis’i hep “mini şehir ama etkisi büyük” gibi düşünüyorum.
Tıpkı o sessiz arkadaş vardır ya, grupta az konuşur ama söylediğinde herkes “haklı” der.
Kilis o işte.
Şırnak: sert isim, derin anlam
Şırnak ismi bile tek başına bir enerji veriyor.
Ben ilk duyduğumda:
“Bu şehir kesin ciddi bir şeyler söylüyordur.”
Ve muhtemelen söylüyordur da, ben henüz çözemedim.
İzmir’den bakınca Güneydoğu Anadolu algısı
İzmir’de büyüyünce insan her şeyi biraz “deniz kenarı rahatlığı” ile yorumluyor.
Ama Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var? sorusunu öğrenince fark ediyorsun ki Türkiye’nin başka bir yüzü var.
Bir gün arkadaş grubunda konuşma:
Arkadaş:
“Güneydoğu’ya gittin mi?”
Ben (panik ama havalı görünmeye çalışan mod):
“Yani… mental olarak gittim.”
İç ses:
“Hayır gitmedin.”
Gerçek:
“Gitmelisin.”
Güneydoğu Anadolu’nun karakter haritası
Şöyle düşünmek daha eğlenceli:
Her il bir insan olsaydı
Diyarbakır → felsefeci abi
Gaziantep → girişimci şef
Şanlıurfa → tarih anlatıcısı dede
Mardin → estetikçi sanatçı
Batman → yanlış anlaşılmış efsane
Adıyaman → bilge arkadaş
Siirt → gizemli karakter
Kilis → sade ama etkili
Şırnak → güçlü duruşlu figür
Ben bu tabloyu düşününce kendi kendime gülüyorum:
“Bu resmen bir dizi kadrosu.”
Gündelik hayatta Güneydoğu Anadolu düşüncesi
Bazen markette sıradayım, içimden garip düşünceler geçiyor:
“Acaba Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var sorusunu herkes biliyor mu?”
Sonra önümdeki kişi dönüyor:
“Abi poşet ister misin?”
Ben:
“Hayır ama bana coğrafya sorusu sorabilirsin.”
Garip bakışlar.
İç ses:
“Bunu neden söyledin?”
Ben:
“Bilmiyorum.”
Sonuç yerine değil, devam hissi
Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var? sorusu ilk bakışta basit gibi görünse de aslında içinde koca bir kültür, tarih ve karakter çeşitliliği barındırıyor. İzmir’den bakan biri olarak bunu fark etmek biraz geç oluyor ama fark edince de insanın bakışı değişiyor.
Çünkü mesele sadece şehir isimleri değil; her biri ayrı bir hikâye, ayrı bir ton, ayrı bir yaşam ritmi.
Umarız “Güneydoğu Anadolu’da hangi iller var” ile ilgili aklınızdaki sorulara yanıt bulabildik. Nanotekenerji ekibinden sevgilerle!